Er zijn drie hoofdsoorten, en binnen elke soort verschillen de merken minder dan de verpakkingen suggereren. Dit zijn de verschillen die er wel toe doen.
Klontvormende klei
Bentoniet, een kleisoort die vocht opneemt en daarbij samenklontert. Verreweg het meest verkocht, en voor de meeste huishoudens het juiste antwoord.
- Geur: het best van de drie. De klont sluit de urine in.
- Werk: dagelijks scheppen, elke twee tot vier weken helemaal vervangen.
- Kosten: het laagst, ruwweg tien tot twintig euro per maand voor één kat.
- Nadelen: fijnstof bij het gieten en scheppen, zwaar om te tillen, en het gaat bij het restafval. Nooit doorspoelen, want het zwelt op in de afvoer.
Plantaardig
Houtvezel, maïs of gerecycled papier. De klontvormende houtvarianten komen inmiddels dicht bij klei.
- Geur: goed, maar iets minder hard ingesloten dan bij klei. Hout brengt wel een eigen frisse geur mee.
- Werk: vergelijkbaar met klei.
- Kosten: een derde tot de helft duurder.
- Voordeel: lichter om te tillen, minder stof, en een deel mag bij het gft. Wat er precies mag verschilt per gemeente, en ontlasting hoort er niet bij.
Silica
Kristallen van silicagel die vocht opnemen en het water laten verdampen. Ze klonteren niet.
- Geur: goed, en het blijft lang droog aanvoelen.
- Werk: het minst. Alleen de vaste ontlasting eruit, korrels omscheppen, en na drie tot vier weken alles vervangen.
- Kosten: het hoogst.
- Nadelen: niet composteerbaar, en de grove kristallen liggen niet bij elke kat lekker. Er zijn fijne varianten.
Het argument dat zelden genoemd wordt
Bij klontvormende vulling zie je aan de klonten hoe vaak en hoeveel je kat plast. Bij een kat is dat een van de vroegste signalen dat er iets speelt met de urinewegen of de nieren, en het is een van de weinige dingen die je thuis kunt volgen zonder iets te meten. Met silica raak je dat kijkje kwijt. Bij een oudere kat of een kat die eerder blaasklachten had, is dat een reden om bij klei of hout te blijven.
Overstappen doe je langzaam
Meng de nieuwe vulling een week of twee door de oude en bouw het aandeel op. Een kat die ineens een andere structuur onder haar poten voelt, kan de bak gaan mijden, en dan heb je een groter probleem dan waarvoor je wisselde.